PRAXIS : De Filosofische Praktijk - Antwerpen : Het Filosofisch Gesprek

Het Filosofisch Gesprek

"Die philosophische Praxis ist ein freies Gespräch." - Achenbach

Hoogendijk (1988) heeft terecht verwondering laten beginnen waar vanzelfsprekendheid eindigt. Filosofie beoefent de verwondering door voortdurend de gegeven context open te breken zodat er iets nieuws gebeuren kan. De eindige cirkel van hetzelfde wordt doorbroken en de beginnershouding steeds opnieuw ingenomen.

Het filosofisch gesprek is het vertrouwelijk instrument van de praktische filosofie. De reciprociteit tussen luisteren en spreken vormen de hoekstenen. De ideale spreeksituatie wordt opgezocht, een lege ruimte geschapen waarin een nieuw project van zelfkennis kan worden ingeschreven.

Het filosofisch onderzoek en vragen stellen zélf moet als machtsinstrument verworpen worden (Dill, 1990). Er bestaat geen "automatisch resultaat" of er valt geen filosofisch systeem over te dragen. De kwaliteit van het gesprek ligt in handen van beiden, en de filosoof is geen "gepriviligeerde", maar enkel bekwamer in het opengooien van denkconstructies en het vlot overstappen van de ene gesprekstijl naar de andere.

Een filosofisch gesprek is een opeenvolging van dialogen die aansluiten bij het thema aangebracht door de bezoeker, gaande van mededelingen, uitwisselingen van ideeën, concrete vragen tot diepe zijnsvragen.

Het filosofisch gesprek is geslaagd, als naar aanleiding ervan, beiden een groter inzicht verworven hebben in zichzelf en in de omstandigheden van hun leven. Als geestelijke zorg heeft zo'n gesprek gediend, als de bezoeker zich bevrijdt voelt van de (zichzelf opgelegde ?) beperkingen en weer hoopt. Zinvol is het, als het zelfrespect en empathie meedeelt.